Monica Bellucci ilə müsahibə - "Fikirləşirlər ki, kimsə çox gözəldisə axmaqlığa məhkumdur"

Monica Bellucci ilə müsahibəni təqdim edirik

(İngiliscədən tərcümə edən Mənzər İsmayılova)

“İreversible” filmindən başlayaq, zaman hər şeyi məhv edir, bu fikirlə razısınız?

Bəli, zaman hər şeyi məhv edir. Qırmızı gözəl bir alma götürün saxlayın zamanla o çürüyəcək və içində qurdlar əmələ gələcək. Bizim də həyatımız ona oxşayır. (kinoda)

Sizin bu filmdə oynamaq üçün marağınız çəkən şey nə idi?

Ssenarini oxumamışdım çünki ssenari mətni yox idi. Açığın desəm Gasparla işləmək istəyirdim. O tanıdığım ən savadlı adamlardan biridir, mən onun ilk iki kinosuna baxmışdım “Carne” və “Seul Contre Teus”. Fikirləşirdim ki, dəlidir yəqin amma o çox istedadlı biridir. O mənlə işləmək istədiyini deyəndə sevincimi təsəvvür edə bilməzsiniz. Beləliklə, bizim etdiyimiz şey ancaq rahat və özümüzə əmin olmaq idi. Bu cür bir işlə heç vaxt rastlaşmamışdım. Ssenarisiz bir film və mən sadəcə olacaqları bilirdim kinoda da gördüyünüz kimi 15-20 dəqiqə kamera heç bir kəsinti olmadan çəkməyə davam edir. Bizim elədiyimiz sadəcə bir gün təkrarlamaq səhəri gün səhnəni çəkmək olurdu. Bu mənim üçün yenilik idi çünki teatrı xatırladırdı. Kinoda bu cür hallara az-az rast gəlmək olur. Çünki kinoda xarakteri qurmaq deyə bir anlayış yoxdu sən ortaya qoyulan obrazı oynamalısan. O, filmdə obrazın yaranmağına imkan verdi. Axırıncı səhnədə mən yuxudan oyanıram yanımda ərim var, duşa girirəm, hamilə olub olmadığımı yoxlayıram sonra öyrənirəm ki, hamilə deyiləm. Bunu bir çox filmdə kəsirlər. Gaspar bunu eləmədi, zamanı bizə buraxdı və teatrallaşdı səhnə, ona görə mükəmməl iş alınmışdı.

Bizə zorakılıq səhnələri haqqında danışa bilərsiniz?

Bunu izah etmək bir az qəlizdir. İntim və şəxsi bir səhnə idi. Həmin gün Vincent məndən soruşanda ki, səninlə bir yerdə setdə qalmağımı istəyirsən? Dedim yox. O, Fransanın cənubuna sörf etməyə getdi. Bütün gün tək başıma qaldım. Hər şeyi təkrar etdikdən sonra setə getdim, hamı orda idi, bütün səhnələri əzbər bilirdim mənə təcavüz olunan səhnəni də, hansı pozisiyada duracağımı da. Düzü çox həyəcanlı idim amma indi onların heç birin xatırlamıram, necə çəkildi, o səhnə, o andakı hisslərim. Mənə  bu film “Clockwork Orange”, “Pi”, “Requiem for a Dream” və Pazolini filmlərini xatırlatdı. Bu filmləri həzm etmək çox ağır gəlir insana amma onlarda nəsə var. Bu cür filmlər izləyərkən narahat olursan çünki onlar sənin ən dərin qatlarına işləyir, insanın da dərinliyində, içində bir yerdə zorakılıq var. Onu tapırsan.

Vincent ilə birgə çəkilmiş intim səhnə haqqında danışın biraz.

Vincent inanılmaz biridir. Biz Kanna filmə baxmağa gedəndə mənə təcavüz səhnəsində bütün üzüm qan içində idi, Vincent ağlamağa başladı. Mən də bu kinodu Vincent real deyil dedim. Əlbəttə, bu filmin realist çəkildiyinə görə idi. Onunla işləmək isə tamam ayrı cür zövq verdi mənə. Biz birimizi çox yaxşı tanıyırdıq, səhnədə də bunu göstərdik, düzdür, biraz rol da qatdıq amma real alınmışdı səhnə.

Hollivud filmləri ilə bu filmi necə müqayisə edə bilərsiniz?

Tamamilə ayrı-ayrı şeylərdir. Hətta “Tears of the Sun” filmində belə realist olmağa çalışmışdım. Çox vaxt action kinolarda qadının baş rolda oynamağı çətinləşir amma əlimdən gələnin ən yaxşısını etməyə çalışdım. Mən demirəm həmişə “İrreversible” tərz filmlərdə çəkilmək istəyirəm çünki o cür filmlər çox çətin olur. Amma mənə görə möhtəşəm idi.

Özünüz haqqında danışa bilərsiniz?

İlk olaraq insanlar mənə baxanda ağıllarına gələn ilk fikir “Aha daha bir model aktrisa olmaq istəyir”. Burdakı problem isə onların sənin istedadını, savadını unutmaqları amma gözəlliyini isə unutmamaqlarıdır. Onlar fikirləşirlər ki, kimsə çox gözəldisə axmaqlığa məhkumdur.

Sənətinizdən?

Mənə ilham verən Sophia Loren, Monica Vitti olub. İtaliyan kinosu yaratmışdı onları - Rossellini, Fellini, Antonioni, Visconti.  Mənə görə aktyorluq qadın işidir. Qadın üçün aktyor olmaq asan və normal bir şeydir. Amma kişi üçün bir az ağırdır, o rola bürünməyə məcburdur. Bir şey də var ki, bu günə kimi ortaya çıxan mükəmməl qadın aktrisaları dahilər yaradıblar.

“İreversible” filmində oynamaqla “Matrix”də oynamaq arasındakı fərq nədədir sizə?

Böyük büdcəli ya da az büdcəli filmdə çəkilmək arasında fərq yoxdur, ikisində də kamera qarşısında olursan. Kamera qarşısında olarkən mən rol haqqında düşünürəm. Bu aktyor üçün çox vacibdir çünki o bütün ürəyi ilə həmin rolu oynamalıdır.

Kariyeranıza vəkil olaraq başlamısınız.

Hakim və yalançı, ikisi də eyni şeydir, elə deyil? Məncə vəkillər inanılmaz aktyorlardır. Məhkəmə salonu da setdir.

İşinizdən əlavə ən çox dəyər verdiyiniz şey nədir?

Yaşamaq (gülür). Hamı kimi mən dostlarla bir yerdə danışıb gülməyi sevən biriyəm amma bildiyimiz kimi zaman bizi ölümə məhkum edib.

Sizə çox iş təklifləri gözəl olduğunuz üçün gəlir?

Fərqindəyəm ki, gözəllik xüsusi bir marağa dəvət yaradır. Amma Oscar Wilde-ın da dediyi kimi əgər sənin o gözəlliyi davam etdirmək üçün başqa bir səbəbin yoxdursa bu gözəllik sadəcə 5 dəqiqə səni gözəl saxlaya bilər. Rejissorlar kimisə gözəl olduğu üçün onlara rol təklif eləmirlər, onların istedadına görə dəvət edirlər.

Özünüzü aktrisa kimi sübut etdiyinizə inanırsınız?

Başqalarına yox özüm üçün bunu isbatlamışam. Mən diskusiyaya səbəb olan filmləri sevirəm. Məsələn “İreversible”, “The Passion of the Christ”,”Malena” kimi. Mən insanlığın içində olan kölgəni tapmağı sevirəm.

Uşaq vaxtı “Qrimm qardaşları” nağılını oxumuşdunuz?

Hə.

Ən çox hansı nağılı sevmişdiniz?

“Sleeping Beauty”, Terry Gilliamla bu işdə birgə işləməyimizə çox sevinirəm. O, Amerikada və xüsusilə, Avropada sevilən rejissorlardandır. Avropa onu filmlərinin qeyri-adiliyinə görə dahi adlandırır.

Bizə Terry ilə işlədiyiniz film haqqında danışın biraz.

Möhtəşəm idi. Obraz çox maraqlı idi. İkili rolu aparırdım. Cavan və yaşlı kraliça. İkisini də səsləndirməli idim. Əvvəl Terry bu haqqda düşünmürdü amma mən qoca olanı səsləndirməyi fikirləşirdim çünki artıq yaş öz sözün deyirdi. Amma sonda ikisini də özüm səsləndirdiyim üçün çox xoşbəxt idim. Filmin çəkilişi gedərkən heç vaxt düşünə bilmirsən ki, bu necə bir film olacaq. Sonda biz qutaranda çox sevinmişdim ki, mükəmməl bir film olacaq, Terry Gilliamın yaratdığı şahəsərdir.

Terry Gilliamla işləmək necə idi?

Terry qeyri-adi, dahi, istedadlı biridir. Onun beyni təsvirlərlə dolu olsa da, harada nə edəcəyini yaxşı bilir. O, qəfildən gözlənilməz bir şey edir və sən məcbur qalırsan ki, onun yaratdığı situasiyaya uyğun oynayasan, bu da aktyoru aktyor edən vacib bir şeydir. 

Read More

"Seul Contre Tous" - Gaspar Noe (1998)

Kinonun dekonstruktiv rejisorlarından Gaspar Noenin ilk tammetraj filmi “Seul Contre Tous” filmidir. Noe öz filmləri arasında bağlılıq qurmağı xoşlayan rejissordur. 1991-ci ildə lentə aldığı ortametraj “Carne” filminin əsas personajı olan “Qəssab”ın hekayəsi 1998-ci ildə lentə aldığı “Seul Contre Tous”da uzun metraja yansıyır.

Rejissorun ən çox səs-küyə səbəb olan “İrreversible” filmində olduğu kimi bu filmində də hadisələrə sondan başlayırıq. Film barda oturan 3 nəfərin əxlaq və ədalət haqda dialoqları ilə başlayır, sonra 4 dəqiqə müddətinə qəssabın bütün həyatı və başına gələnlər qısa şəkildə göstərilir (Bu qısa fraqmentallıq, rejissorun 1991-ci ildə çəkdiyi “Carne” filmində, 40 dəqiqəik bir müddətə ətraflı şəkildə təhkiyə edilir). Nəticədə tamaşaçı filmə, qəssabın həyatına birbaşa daxil olur. Səhnə keçidləri və dinamizm istər istəməz Jean-Luc Godard kinosunu xatırladır. Film əvvəlindən sonunadək tamaşaçını fransız mədəniyyətinin və tarixinin içində yoğurur. Fransız yazıçıları, filosofları, kino adamları və tarixi sanki filmdə parad keçirir. Qəssabın daxili monoloqları fransız ədəbiyyatının bir çox obrazı ilə yaxınlıq qurur. Monoloqlara sanki bir az Markiz de Sad, bir az Alber Kamyu səpilib.

1980-ci illərin Fransasında tənhalığın, heçliyin və daima dəyişən-əslində isə heç dəyişməyən dünyanın pəncəsində qəssab ölkənin, cəmiyyətin, dolayısı ilə də özünün keçmiş taleyi və tarixi ilə hesablaşır və bəzən də meydan oxuyur. Filmin bir səhnəsində qəssab qızını və özünü tərk edən qadın ilə bir dəfə sekslə məşğul olduğu və sonradan dünyaya gələcək qızının toxumlarını səpdiyi otel otağında təkcə oturub iç monoloqları və aclığı ilə mübarizə apararkən otağın pəncərəsini açır və çöl mənzərəyə baxaraq deyir: “Ölkəmi sevirəm. Fransa. Zavallı Fransa, dünyanın bütün ağrıları burada toplanıb.”

Buna baxmayaraq qəssab Fransaya qarşı nifrətlə doludur. Nəticədə Fransanın tarixi öz tarixidir. Qəssab hamıdan qisas almaq niyyətindədir, varlılardan, əxlaqçılardan, əxlaqsızlardan, homoseksuallardan, kommunist atasını öldürən nasistlərdən: “... Amma varlılar əsla həbs olunmur. 10  ildə bir və iki dəfə, olar ya olmaz. Həbsxanalar kasıblar üçündür. Qanunlar da varlılar üçündür. Kasıblar oğurlaya bilməz. Lakin ən əsas oğurladan, sikilən onlardır. Problem deyil, bəyaz yaxalılar pulumuzu, xoşbəxtliyimizi və şərəfimizi bizdən ala bilərlər. Hər gün bu hiyləgərlərin və onun əlaltılarının əlləri sənin ciblərində və götündədir. Sənin, arvadının, uşaqlarının... Hətta səni güldürə də bilirlər. Yaxşı, gülümsəyəcəm, lakin qisasımı alandan sonra.” Qəssabın bu cür monoloqları sistemə qarşı necə nifrət qusduğunun göstəricisidir. Həmçinin qəssabın gözündən varolma ətlə əlaqədardır. Onun zehnində hər yer ətlə örtülüdür, yuxusunda belə ət görür: At əti, donuz əti, qadın əti. Ən qiymət verdiyi ət isə at və qızının ətidir. “Carne” filmində bunu dilə gətirir: “Dərisinin altında mənim qanım hərəkət edir. Yaxın zamanda canlı-qanlı qadın olacaq-mənim ətimdən və qanımdan ibarət olan bir qadın.”

Qəssab porno filmlərin göstərildiyi kinoteatra gedib kresloda oturanda varolma səbəbi yenə onu sorğuya çəkir: “Həyat böyük bir boşluqdur. Bu həmişə beləydi və həmişə belə olacaq.” deyə başlayan monoloqu yenə ətlə bir bağlılıq qurur: “Porno filmlər çəkmək istəyirəm, həyata yenidən başlamalıyam. Hər şey aydındı, bu filmləri çəkənlər insanlığı kəşf etmiş insanlardır”. Bütün bu düşüncələrı ağlından keçirərkən kresloya söykənib öz həyatının, bəlkə də bütün həyatların xülasəsini izləyir.

Gaspar Noe fərdin çürümüş iç dünyasını diqqətə gətirir, filmin məkanı qəssabın daxili aləmidir. Qəssabın monoloqlarında bir az eksperimentallıq, bir az roman amma ən çox şeir var. Filmin son səhnəsində kamera otel otağının balkonunda bir-birini qucaqlayan və bir-birini tumarlayan qəssab və qızından uzaqlaşaraq ağrıların cəmləşdiyi Fransanı, küçəni göstərir. Kadrda boş bir küçə var, qəssabın sözləri isə bir növ bu boş çərçivəni doldurur: “Nə etsək də, etməsək də insanlıq dəyişməyəcək. Amma etdiklərimiz sənin üçün və mənim üçün tamamilə dəyişmək deməkdir. İnsanlar azad olduqlarını düşünürlər. Azadlıq deyilən bir şey yoxdur. İnsanların özlərini qorumaq və məni və kədərimi ört-basdır etmək üçün inşa etdikləri qanunlar var. Bu qanunlardan biri mənim səni sevə bilməyəcəyimi deyir. Niyə? Çünki sən mənim qızımsan. Mərc gələk, bunu səhv olduğu üçün deyil, çox güclü bir şey olduğu üçün qadağan ediblər. Bizim vəziyyətimizdə başqa çıxış yolu yoxdur. Səni sevirəm. Vəssəlam.”

Read More

"Martyrs" - Pascal Laugier (2008)

Fransız rejissor Pascal Laugierin quruluş verdiyi "Martyrs" filmi dinamik ssenarisi ilə tamaşaçıya gözünü ekrandan çəkməyə imkan vermir. Qorxu janrı kinosevərlərin az-az müraciət etdiyi bir janr olsa da "Martrys" şiddət və işgəncə mövzusunu sonacan səlis şəkildə işləməyi bacarır. Həmçinin tamaşaçını qorxutmaqla yetinməyib əksinə sərt üzünü göstərmək üçün zorakılıq ünsürünü bəlli bir məntiq ardıcıllığına uyğunlaşdırmaqla işinin öhdəsindən artıqlaması ilə gələ bilir. Eyniylə Gaspar Noenin "İrreversible" və Lars von Trierin "Antichrist" filmlərində olduğu kimi.

Martyrs latın dilindən tərcümədə şahid olmaq və eyni zamanda işgəncəyə məruz qalaraq müqəddəs bir döyüş uğrunda “şəhid olmaq” mənasının verir. İlk etapda filmin adının niyə “Martyrs” olduğunu anlamaq mümkün deyil. Ancaq ssenari mütəmadi olaraq yolunu dəyişib ağılagəlməz istiqamətlərə yönəldikcə adın filmə mükəmməl şəkildə oturduğunu anlayırıq.

Film qana bulaşmış bir qızın-Lusinin qışqırıqlar ilə köhnə bir binadan çıxaraq qaçması ilə başlayır. Ardınca filmin titrləri yazılan əsnada Lusinin bir psixi xəstəxənada müalicə gördüyünə dair bir sıra kadrajlar görürük. Onun burada başqa bir xəstə olan həmyaşıdı Anna ilə dostluq qurduğunu, Annanın Lusiyə kömək etdiyini, daima yanında olduğunu başa düşürük və bu detalın altından xətt çəkirik. Filmin sandığındakı gizlədiyi pambığı ortaya çıxarması ilə illər sonra, səhər yeməyi masasında günlük məsələlərdən bəhs edən 4 nəfərlik modern bir ailə ilə qarşımıza çıxır. Ailə yeməkdə ikən Lusi birdən-birə evə daxil olur və sözügedən ailənin bütün üzvlərini tüfənglə öldürür. 

Read More